راهنمای جامع آزمایش‌ها و غربالگری‌های سه‌ماهه اول بارداری

راهنمای جامع آزمایش‌ها و غربالگری‌های سه‌ماهه اول بارداری

سه‌ماهه اول بارداری، دوره‌ای حساس و حیاتی در سلامت مادر و جنین محسوب می‌شود. در این بازه زمانی، طیف وسیعی از آزمایش‌ها و غربالگری‌ها با هدف ارزیابی وضعیت سلامت مادر، تشخیص زودهنگام عفونت‌ها، ارزیابی ریسک ناهنجاری‌های ژنتیکی و پیشگیری از عوارض احتمالی بارداری انجام می‌گیرد. این مقاله با مرور دقیق مهم‌ترین تست‌های بالینی شامل hCG، CBC، تعیین گروه خونی و Rh، غربالگری آنتی‌بادی‌ها، ادرار، تست‌های عفونت‌های مقاربتی (HIV، سفلیس، کلامیدیا)، ویروس‌های ویروسی (HBV، HCV، HPV، سرخچه، واریسلا) و آزمون‌های غربالگری ناهنجاری‌های کروموزومی (از جمله PAPP-A، NT و [آزمایش سل فری](https://rasalab.co/blog/cell-free-dna-test))، تلاش دارد

****تست های عمومی****

چه زمانی مراجعه ضروری است؟

اگر علائم شدید، ناگهانی یا رو به بدتر شدن هستند، مطالعه آنلاین کافی نیست و باید راهنمایی پزشکی بگیرید.

****تست بارداری (hCG)****

اگر صرفا نسبت به بارداری خود ظنین هستید یا اگر هنوز آزمایش بارداری انجام نشده است، آنگاه ممکن است برای تأیید/رد بارداری زن آزمایش بارداری انجام شود.آزمایشات بارداری به اندازه گیری گنادوتروپین کوریونی انسان (hCG) هورمونی که در هنگام بارداری زنان به وسیله جفت تولید می شود می پردازد. میزان hCG تولید شده در دوران بارداری طی سه ماهه اول (8-10 هفته) از یک بارداری طبیعی، به طور پیوسته افزایش می یابد و در هفته دهم بعد از آخرین چرخه قاعدگی، به اوج می رسد. #### دو نوع آزمایش hCG وجود دارد: کیفی و کمی. * ****آزمایش های کیفی**** بر روی ادرار یا خون انجام پذیرند. این نوع آزمایش ها معمولاً پس از یک دوره عدم وقوع قاعدگی انجام می شود و هدف از آن تأیید قطعی بارداری زن است. * ****تست های کمی**** به اندازه گیری میزان واقعی hCG می پردازد و بر روی نمونه های خون انجام می شوند. بعضی آزمایشگاهها ممکن است در سه ماهه اول برای هر هفته از حاملگی سطح غلظت خاصی برای hCG را انتظار داشته باشند، با این حال ممکن است سطح غلظت آن از یک زن به زن دیگر متغیر باشد. مهمترین ویژگی hCG در سه ماهه اول این است که سطح غلظت آن باید اساساً هر دو سه روز یکبار، دو برابر شود. اگر در مورد بارداری نگرانی وجود داشته باشد، پزشک معالج بهداشتی بیمار غالباً غلظت hCG رابصورت کمی چندین بار اندازه گیری می کند تا از افزایش میزان آن اطمینان حاصل کند. اگر سطح hCG یک حالت افزایشی عادی نداشته باشد، علت آن ممکن است یا حاملگی خارج رحمی باشد یا یک حاملگی داخل رحمی غیر طبیعی. حاملگی خارج رحمی ممکن است به یک وضعیت اورژانسی پزشکی منجر شود، لذا پزشکان ممکن است بر روی بیمارانی که میزان hCG به طور مناسب در حال افزایش نیست، انجام سونوگرافی واژینال را لازم بدانند تا از این طریق نسبت به وجود یک کیسه حاملگی درون رحمی اطمینان حاصل کنند.

****غربالگری خون و آنتی بادی سلولهای قرمز خون (RBC)****

****تست تعیین گروه خون****

تعیین گروه خون معمولاً در ویزیت سه ماهه اول بارداری یا ویزیت اول قبل از تولد انجام می شود. از این تست برای تعیین گروه خون یک خانم باردار استفاده می شود، یعنی برای تعیین اینکه آیا گروه خون او A ، B ، AB یا O است و اینکه آیا Rh مثبت است یا Rh منفی. یک زن باردار باید از گروه خونی خود اطلاع داشته باشد. تعیین گروه خون به ویژه در دوران بارداری بسیار مهم است زیرا نوع خون مادر و جنین او ممکن است با هم ناسازگار باشد. به عنوان مثال اگر مادر Rh منفی باشد اما پدر Rh مثبت باشد، جنین ممکن است آنتی ژن Rh را از پدرش به ارث برده و Rh جنین مثبت باشد. اگر گروه خونی مادر و نوزاد متفاوت باشد مانند این مثال مادر ممکن است نوعی آنتی بادی تولید کند که علیه آنتی ژن روی گلبول های قرمز جنین واکنش نشان دهد. این آنتی بادی ها ممکن است از جفت عبور کرده و باعث از بین رفتن گلبول های قرمز کودک شوند و در نتیجه­ی این اتفاق، یک عارضه جدی به نام بیماری همولیتیک نوزاد (HDN) ایجاد شود. اگرچه احتمال بیمار شدن نخستین جنین Rh مثبت خیلی کم است، با این وجود ممکن است آنتی بادی های تولید شده در طی اولین بارداری، روی جنین های Rh مثبت بعدی تأثیر سوء بگذارند. برای کاهش شدید احتمال اینکه مادر Rh منفی چنین بادی ای تولید کند، ممکن است در حوالی هفته بیست و هشتم بارداری به مادر ایمونوگلوبولین Rh تزریق شود. ایمونوگلوبولین Rh به آنتی ژن Rh جنین متصل شده و “آنرا می پوشاند” و از این طریق مانع از تولید آنتی بادی در بدن مادر علیه آنتی ژن Rh نوزاد می شود. ممکن است تزریقات اضافی در دوران بارداری لازم شود؛اگر یکی از موارد زیر پیش بیاید: * انجام [آزمایش آمنیوسنتز](https://rasalab.co/blog/amniocentesis-test-guide) * نمونه گیری ویلوس کوریونی * آسیب شکمی همچنین ممکن است تزریقات اضافی بعد از زایمان لازم شود؛ اگر کودک Rh مثبت باشد. برای کسب اطمینان از اینکه مادر قبلاً آنتی بادی Rh در بدنش تولید نکرده، قبل از هر تزریق یک غربالگری آنتی بادی انجام می شود.